{"id":44303,"date":"2026-01-09T15:54:40","date_gmt":"2026-01-09T15:54:40","guid":{"rendered":"http:\/\/mis.berovan.com\/item\/?p=44303"},"modified":"2026-03-05T21:37:29","modified_gmt":"2026-03-05T21:37:29","slug":"o-faras-w-mnw-mija-60-lat-od-portal-rynku-sztuki-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/mis.berovan.com\/item\/o-faras-w-mnw-mija-60-lat-od-portal-rynku-sztuki-2\/","title":{"rendered":"O FARAS W MNW MIJA 60 LAT OD portal rynku sztuki"},"content":{"rendered":"<div id=\"toc\" style=\"background: #f9f9f9;border: 1px solid #aaa;margin-bottom: 1em;padding: 1em;width: 350px\">\n<p class=\"toctitle\" style=\"font-weight: 700;text-align: center\">Content<\/p>\n<ul class=\"toc_list\">\n<li><a href=\"#toc-2\">\u015awi\u0119ta Anna (malowid\u0142o z Faras)<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#toc-3\">Dzie\u0142a Muzeum Narodowego w Krakowie dost\u0119pne online<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#toc-4\">Bud\u017cetowe wakacje: co mo\u017cesz zwiedzi\u0107 w Warszawie za darmo?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#toc-5\">The Dancing Parade in the Clouds<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<p>Zdejmowanie malowide\u0142 ze \u015bciany umo\u017cliwi\u0142o dotarcie do wcze\u015bniejszych warstw tynk\u00f3w, na kt\u00f3rych r\u00f3wnie\u017c znajdowa\u0142y si\u0119 przedstawienia. Wtedy zdejmowano warstwy zabezpieczaj\u0105ce lica malowide\u0142, z odwrotnej strony usuwano warstw\u0119 oryginalnego, silnie zasolonego tynku, a nast\u0119pnie przenoszono cienk\u0105 warstw\u0119 pobia\u0142y (ok. 2\u20133 mm) z malowid\u0142em na sztuczne pod\u0142o\u017ce. Wtedy mo\u017cna by\u0142o przenie\u015b\u0107 odci\u0119te od \u015bcian fragmenty malowide\u0142 na drewniane konstrukcje (ekrany) i przymocowa\u0107 je do nich, Konieczne by\u0142o usuwanie nadmiaru tynku z odwrotnej strony malowide\u0142 oraz wzmacnianie dzie\u0142 gipsem. Nast\u0119pnie odcinano fragmenty tynku z malowid\u0142ami z pomoc\u0105 no\u017cy i pi\u0142. W g\u00f3rne cz\u0119\u015bci malowide\u0142 wprasowywano pasy p\u0142\u00f3tna i przyszywano do nich sznury.<\/p>\n<p>Anna Bar\u0142\u00f3g-Mitma\u0144ska, muzeum-szreniawa.pl Udzia\u0142 w akcji Muzeum mojego podw\u00f3rka zaproponowali\u015bmy dzieciom w wieku lat, ale szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce uda\u0142o si\u0119 nam zmobilizowa\u0107 ca\u0142\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 zamieszkuj\u0105c\u0105 wok\u00f3\u0142 XIX-wiecznego podw\u00f3rka w Gnie\u017anie, przy ulicy S\u0142omianka 7. Uznano, \u017ce najlepszym sposobem wyt\u0142umaczenia, czym jest muzeum, b\u0119dzie wsp\u00f3lne dzia\u0142anie powo\u0142uj\u0105ce do \u017cycia nowe muzeum. Muzeum Pierwszych Piast\u00f3w na Lednicy, lednicamuzeum.pl Odbitki te nigdy nie by\u0142y eksponowane, ani w ca\u0142o\u015bci publikowane, za\u015b od lat czterdziestych XX wieku dost\u0119p do nich nie by\u0142 mo\u017cliwy.<\/p>\n<p>A to dzi\u0119ki nowoczesnym technologiom, kt\u00f3re tak realistycznie odtwarzaj\u0105 \u017cycie w staro\u017cytno\u015bci. Pod koniec XX wieku polscy archeolodzy znale\u017ali w Faras najcenniejsze artefakty. W muzeum znajdziesz setki niesamowitych fresk\u00f3w, klejnot\u00f3w i innych wybitnych znalezisk, kt\u00f3re pozwol\u0105 Ci uciec od rutyny aktywnego rytmu dnia dzisiejszego. Potem muzeum zacz\u0119\u0142o si\u0119 szybko rozwija\u0107, a polscy archeolodzy zaskakiwali ca\u0142y \u015bwiat wynikami swoich prac.<\/p>\n<h2 id=\"toc-0\">Inne dyskusje<\/h2>\n<p>Przy tej okazji pod pierwsz\u0105 warstw\u0105 lica odkrywano niekiedy starsze malowid\u0142a. Nast\u0119pnie malowid\u0142a by\u0142y oddzielane od \u015bcian za pomoc\u0105 no\u017cy i pi\u0142 wraz z pewn\u0105 grubo\u015bci\u0105 znajduj\u0105cego si\u0119 na nim tynku. Lica malowide\u0142 zosta\u0142y przed zdj\u0119ciem zaimpregnowane grub\u0105 warstw\u0105 woskowo-kalafoniow\u0105, na kt\u00f3r\u0105 naklejono bibu\u0142k\u0119 japo\u0144sk\u0105 i merl\u0119, wprasowane w mas\u0119 \u017celazkiem. Ponadto dwa malowid\u0142a z Kaplicy Biskupa Joannesa przes\u0142ano do pracowni konserwatorskiej profesora Pico Celliniego w Rzymie. Przed transportem zosta\u0142y poddane szeregowi zabieg\u00f3w, najpierw przy zdejmowaniu ich ze \u015bcian katedry w Faras, a nast\u0119pnie w celu wzmocnienia i zabezpieczenia w trakcie transportu. Dodatkowo w momencie przybycia do warszawskiego laboratorium stan techniczny malowide\u0142 wymaga\u0142 specjalnej uwagi.<\/p>\n<h3 id=\"toc-1\">Muzeum online<\/h3>\n<p>\u2013 Okres prac remontowych i aran\u017cacyjnych w galerii wykorzystali\u015bmy na konserwacj\u0119 \u2013 m\u00f3wi Bo\u017cena Mierzejewska. Oryginaln\u0105 cech\u0105 malowid\u0142a jest palec na ustach \u015bwi\u0119tej, nakazuj\u0105cy cisz\u0119. Pochodz\u0105 z ko\u015bcio\u0142a katedralnego, jednego z najwa\u017cniejszych w \u015bredniowiecznym kr\u00f3lestwie Nobadii w Dolinie Nilu (w pobli\u017cu dzisiejszej granicy suda\u0144sko-egipskiej). Dzi\u015b w\u0142a\u015bnie zostanie tu zamontowane jedno z najs\u0142ynniejszych malowide\u0142, przedstawiaj\u0105ce \u015bw.<\/p>\n<h2 id=\"toc-2\">\u015awi\u0119ta Anna (malowid\u0142o z Faras)<\/h2>\n<p>Informujemy, \u017ce animacja filmowa \u201eTreblinka \u2013 wirtualna makieta obozu\u201d b\u0119d\u0105ca cz\u0119\u015bci\u0105 naszej ekspozycji muzealnej, zosta\u0142a nagrodzona w presti\u017cowym konkursie Media &amp; Technology MUSE Awards 2015. M\u0142ody w\u0142adca nubijski pod opiek\u0105 Chrystusa, malowid\u0142o \u015bcienne, druga po\u0142owa XII wieku, tempera 60-lecie odkrycia katedry w Faras\/YouTube Muzeum Narodowe w Warszawie<\/p>\n<h3 id=\"toc-3\">Dzie\u0142a Muzeum Narodowego w Krakowie dost\u0119pne online<\/h3>\n<p>Po usuni\u0119ciu nadmiaru tynku z odwrotnej strony malowide\u0142 oraz wzmocnieniu jej gipsem, malowid\u0142a zosta\u0142y zawini\u0119te w bawe\u0142niane koce i zapakowane do drewnianych skrzy\u0144. Zesp\u00f3\u0142 tak zwanych \u201efresk\u00f3w z Faras\u201d (w rzeczywisto\u015bci nie s\u0105 to freski, lecz malowid\u0142a wykonane farb\u0105 temperow\u0105 na suchym tynku mu\u0142owym) licz\u0105cy ponad 150 malowide\u0142 okaza\u0142 si\u0119 jednym z najwi\u0119kszych i najciekawszych odkry\u0107 Kampanii Nubijskiej. Katedra faraska s\u0142u\u017cy\u0142a wiernym w okresie od VIII do XIV wieku. Malowid\u0142a te s\u0105 \u015bwiadectwem bogatej kultury \u015bredniowiecznej Nubii, kt\u00f3ra do dzi\u015b pozostaje przedmiotem zainteresowania wielu badaczy i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w sztuki. Na \u015bcianach odkrytej przez Polak\u00f3w katedry znajdowa\u0142y si\u0119 malowid\u0142a, ponad 60 trafi\u0142o do Warszawy, eksponowane s\u0105 w Galerii Faras Muzeum Narodowego. Przedstawiona zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c kolekcja tkanin koptyjskich pochodz\u0105cych z Egiptu z czas\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, kt\u00f3ra trafi\u0142a do Muzeum Narodowego w Warszawie w XIX i w pocz\u0105tkach XX wieku za po\u015brednictwem antykwariuszy i prywatnych kolekcjoner\u00f3w.<\/p>\n<ul>\n<li>Katedra, kt\u00f3r\u0105 odkryli Polacy pochodzi\u0142a z po\u0142owy VII w., a \u015bwietnie zachowane \u015bcienne malowid\u0142a nazwano cudem z Faras.<\/li>\n<li>Na \u015bcianach opr\u00f3cz malowide\u0142 odkryto wiele napis\u00f3w w j\u0119zykach greckim, nubijskim i koptyjskim.<\/li>\n<li>Jednak w przeciwie\u0144stwie do klasycznego memory tak\u017ce i doro\u015bli b\u0119d\u0105 mieli okazj\u0119 \u015bwietnie si\u0119 przy tej grze bawi\u0107, g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki zmniejszeniu roli losowo\u015bci na rzecz taktyki i strategii podejmowanych decyzji.<\/li>\n<li>Zaakcentowano liturgiczne znaczenie malowide\u0142, jak r\u00f3wnie\u017c ich funkcj\u0119 w kulcie indywidualnym.<\/li>\n<li>Wojciech Paw\u0142owski z Rodzin\u0105 sfinansowali ca\u0142kowit\u0105 modernizacj\u0119, umo\u017cliwiaj\u0105c tym samym planowane otwarcie Galerii Faras po ponad 40 latach od pierwszego, publicznego udost\u0119pnienia zabytk\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Unikalny w skali \u015bwiatowej zbi\u00f3r malowide\u0142 i element\u00f3w architektonicznych z katedry w Faras, odkrytej przez polsk\u0105 misj\u0119 archeologiczn\u0105 kierowan\u0105 przez prof. Kazimierza Micha\u0142owskiego. Urzeka ich atmosfera nawi\u0105zuj\u0105ca do wn\u0119trza katedry i podkre\u015blaj\u0105ca nastr\u00f3j oprawa muzyczna, a przede wszystkim same malowid\u0142a i spok\u00f3j emanuj\u0105cy z postaci \u015bwi\u0119tych i archanio\u0142\u00f3w. Tutaj podj\u0119to dalsze prace konserwatorskie i wreszcie w 1972 roku umieszczono malowid\u0142a w specjalnie dla nich przeznaczonej galerii. Odkrycie katedry w Faras i zdobi\u0105cych j\u0105 malowide\u0142 by\u0142o wielkim sukcesem, jednak nadal grozi\u0142o im zniszczenie. Podczas czterech sezon\u00f3w wykopaliskowych oczyszczono wn\u0119trze katedry z piasku oraz zdj\u0119to ze \u015bcian malowid\u0142a. \u015aciany katedry pokryte by\u0142y niezwyk\u0142ymi malowid\u0142ami.<\/p>\n<p>Podczas czwartej kampanii, na prze\u0142omie lat 1963 i 1964, dokonano demonta\u017cu malowide\u0142 i mur\u00f3w katedry, w celu przeprowadzenia pod ni\u0105 wykop\u00f3w. Trzecia kampania, rozpocz\u0119ta jesieni\u0105 1962, przynios\u0142a odkrycie ponad 120 malowide\u0142 w samej katedrze, dw\u00f3ch monaster\u00f3w, jednego pod drugim, jak i wielu zabytk\u00f3w ruchomych. Galeria Faras zosta\u0142a otwarta w pa\u017adzierniku 2014 roku po gruntownej rearan\u017cacji, kt\u00f3r\u0105 przeprowadzono dzi\u0119ki hojno\u015bci mecenas\u00f3w tego przedsi\u0119wzi\u0119cia \u2013 Wojciecha Paw\u0142owskiego wraz z Rodzin\u0105. Galeria po\u015bwi\u0119cona sztuce \u015bredniowiecznej Afryki, prezentuje zarazem ca\u0142\u0105 panoram\u0119 dzie\u0142 sztuki wschodniochrze\u015bcija\u0144skiej, pokazuje wsp\u00f3lnot\u0119 kr\u0119g\u00f3w kulturowych, z kt\u00f3rych pochodz\u0105 obecne w niej zabytki.<\/p>\n<p>Sufity i fragmenty \u015bcian w tej przestrzeni pomalowano na kolor bak\u0142a\u017canowy, dobrze wsp\u00f3\u0142graj\u0105cy z barwami nubijskich malowide\u0142. Rustykalna faktura tynk\u00f3w na \u015bcianach i ich kolor nawi\u0105zuj\u0105 do faktury i barwy te\u0142 konserwatorskich, na kt\u00f3rych eksponowane s\u0105 malowid\u0142a. Podkre\u015blone kolorem <a href=\"https:\/\/faras3d.pl\/\">faras3d<\/a> blendy w arkadach s\u0105 t\u0142em ekspozycyjnym dla malowide\u0142 i kamiennych detali architektonicznych.<\/p>\n<p>Opr\u00f3cz katedry odkopano tak\u017ce klasztor, pa\u0142ac biskup\u00f3w, ruiny pa\u0142acu eparchy, domy mieszkalne i pomieszczenia gospodarcze. Pierwsze poszukiwania archeologiczne prowadzone by\u0142y przez brytyjskich podr\u00f3\u017cnik\u00f3w ju\u017c w drugiej po\u0142owie XIX wieku. Ca\u0142a miejscowo\u015b\u0107 wraz z okolic\u0105 zosta\u0142a zalana po kwietniu 1964. W Pachoras ustanowiono biskupstwo, kt\u00f3re istnia\u0142o do XIV w., gdy Makuria ostatecznie upad\u0142a, a jej ludno\u015b\u0107 zosta\u0142a zislamizowana. \u2013 publiczno\u015b\u0107 odwiedzaj\u0105ca Galeri\u0119 Faras, po raz pierwszy od tysi\u0105ca lat, b\u0119dzie mog\u0142a wej\u015b\u0107 do katedry z czas\u00f3w jej \u015bwietno\u015bci w staro\u017cytnej Nubii\u201d. Odkrycie katedry w Faras by\u0142o najwi\u0119kszym osi\u0105gni\u0119ciem prof. Micha\u0142owskiego i da\u0142o impuls do stworzenia polskiej szko\u0142y archeologii.<\/p>\n<p>Na \u015bcianach katedry faraskiej znaleziono kilka przedstawie\u0144 Archanio\u0142a Micha\u0142a, m.in. Dzi\u0119ki badaniom odkryto pozosta\u0142o\u015bci \u015bwi\u0105tyni Totmesa III i katedry wczesnochrze\u015bcija\u0144skiej, kt\u00f3rej pierwotne za\u0142o\u017cenie pochodzi z ko\u0144ca VII wieku. Jest to jedyna w Europie galeria, w kt\u00f3rej eksponowane s\u0105 zabytki kultury nubijskiej okresu chrze\u015bcija\u0144skiego. Okres najwi\u0119kszego rozkwitu sztuki wczesnochrze\u015bcija\u0144skiej trwa\u0142 na tym terenie do XI wieku, pod koniec XII wieku zaobserwowano powolny jej upadek. Od X wieku paleta barw zosta\u0142a mocno wzbogacona przy zachowaniu dominacji czerwieni. Pocz\u0105tkowo (w VIII wieku) malowid\u0142a te by\u0142y jednobarwne w tonacji fioletu, a w IX wieku z zastosowaniem bieli dla konturu i br\u0105zu dla wype\u0142nienia obrazu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Content \u015awi\u0119ta Anna (malowid\u0142o z Faras) Dzie\u0142a Muzeum Narodowego w Krakowie dost\u0119pne online Bud\u017cetowe wakacje: co mo\u017cesz zwiedzi\u0107 w Warszawie za darmo? The Dancing Parade in the Clouds Zdejmowanie malowide\u0142<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[598],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/mis.berovan.com\/item\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44303"}],"collection":[{"href":"http:\/\/mis.berovan.com\/item\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/mis.berovan.com\/item\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mis.berovan.com\/item\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mis.berovan.com\/item\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44303"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/mis.berovan.com\/item\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44303\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44308,"href":"http:\/\/mis.berovan.com\/item\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44303\/revisions\/44308"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/mis.berovan.com\/item\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44303"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/mis.berovan.com\/item\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44303"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/mis.berovan.com\/item\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44303"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}